De Middeleeuwse ‘Hof van Colmschate’

De Hof van Colmschate in Deventer verwijst naar een historische locatie die al in de middeleeuwen een belangrijke rol speelde binnen het schoutambt Colmschate. Het was geen hof in de moderne zin van een woonwijk of plein, maar een bestuurlijke en agrarische kern waar de ambtman (bestuurder) van Colmschate woonde en waar rechtspraak, opslag en beheer van domeingoederen plaatsvond. Het is niet te verwarren met het restaurant ‘t Hof van Colmschate.

De oorspronkelijke Hof te Colmschate (later ook wel het Onderscholten genoemd) was in de late middeleeuwen een bisschoppelijke hovenier of domein. Het was het absolute administratieve en juridische hart van het schoutambt Kolmenschate.

De Hof van Colmschate is één van de oudste en meest historische plekken binnen het huidige Deventer, een herinnering aan de tijd waarin Colmschate nog een zelfstandig schoutambt was met een eigen bestuurlijk centrum. Opmerkelijk is dat de Adelaarshorst, het stadion van de plaatselijke trots Go Ahead Eagles, gebouwd is op de plek waar eerst de bisschoppelijke hof stond (kijk verder via de link).

De geschiedenis

1396: De oudste schriftelijke vermelding

In een oud document (‘een ouden francynen boexken’) wordt vermeld dat de ‘huisgenoten’ (de horige boeren die bij de hof hoorden) samenkwamen op de hof van de bisschop van Utrecht. Ze maakten afspraken over de bouw van een nieuw herenhuis, een ‘bouwhues’ (boerderij) en een ‘saetspijcker’ (graanspieker) om de pacht voor de bisschop in te zamelen.

1528: Overgang naar de Kroon

Wanneer de bisschop van Utrecht zijn wereldlijke macht overdraagt aan Keizer Karel V, wordt de Hof te Colmschate koninklijk domein. Later gaat dit bezit over op diens zoon, Filips II. De Ambtman (de schout of landvoogd) van Colmschate had hier zijn officiële ambtswoning en er was zelfs een eigen gevangenis aanwezig.

1578: Verwoesting tijdens het Beleg van Deventer

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog, specifiek tijdens het Beleg van Deventer in 1578, werd de oorspronkelijke Hof door de Hoogduitse bezettingstroepe volledig platgebrand, samen met een groot aantal omliggende huizen.

Hoewel de oorspronkelijke middeleeuwse gebouwen na heropbouw in latere eeuwen uiteindelijk zijn afgebroken, leefde de naam voort in de directe omgeving. Historische kaarten (zoals die van Joan Blaeu uit 1649) plaatsen deze oorspronkelijke locatie iets ten zuidoosten van het oude Go-Ahead-terrein.